Kiedy można usunąć wpis z BIK? Zasady i wyjątki

Kiedy można żądać usunięcia lub sprostowania wpisu?

Negatywny wpis sam w sobie nie jest nieprawidłowy. Jeśli opóźnienie w spłacie rzeczywiście wystąpiło, a instytucja przekazuje i przetwarza dane zgodnie z przepisami, wpis jest prawidłowy — nawet jeśli utrudnia uzyskanie kredytu. Podstawy do działania pojawiają się w dwóch sytuacjach:

dane są nieprawdziwe, niekompletne lub nieaktualne — wtedy można żądać ich sprostowania (art. 16 RODO),
dane są przetwarzane bez podstawy prawnej, np. po spłacie zobowiązania bez spełnienia warunków z art. 105a Prawa bankowego — wtedy można żądać ich usunięcia (art. 17 RODO).

Granica między tymi sytuacjami nie zawsze jest oczywista. Ocena wymaga porównania danych z BIK z dokumentami: umową, harmonogramem, potwierdzeniami spłat i korespondencją z wierzycielem.

Negatywny wpis w BIK po spłacie zobowiązania

Dopóki zobowiązanie trwa, bank lub inna instytucja przetwarza dane o jego przebiegu, w tym o opóźnieniach. Po wygaśnięciu zobowiązania, np. po całkowitej spłacie, dalsze przetwarzanie danych wymaga określonej podstawy prawnej. Art. 105a Prawa bankowego przewiduje tu kilka sytuacji.

Opóźnienie przekraczające 60 dni i obowiązek zawiadomienia

Bez Twojej zgody dane po wygaśnięciu zobowiązania mogą być przetwarzane, jeżeli nie wykonałeś zobowiązania lub opóźniłeś się z jego wykonaniem powyżej 60 dni, a po upływie tego okresu — nie później niż na 30 dni przed rozpoczęciem przetwarzania danych bez zgody — instytucja poinformowała Cię o takim zamiarze (art. 105a ust. 3 Prawa bankowego).

Te warunki muszą być spełnione łącznie. Brak wymaganego zawiadomienia może oznaczać, że dalsze przetwarzanie danych bez zgody nie ma podstawy. Czy zawiadomienie zostało wysłane i w jakim terminie, trzeba sprawdzić w dokumentach — samo to, że go nie pamiętasz, nie przesądza sprawy.

Przetwarzanie danych po spłacie bez zgody

Poza sytuacją opisaną wyżej dane o wygasłym zobowiązaniu mogą być przetwarzane na podstawie Twojej zgody (art. 105a ust. 2 Prawa bankowego). Zgodę możesz w każdej chwili odwołać. Jeśli dane były przetwarzane wyłącznie na jej podstawie, po odwołaniu zgody ta podstawa przestaje istnieć.

Odrębną podstawą jest przetwarzanie danych przez banki i niektóre instytucje na potrzeby stosowania metod wewnętrznych oceny ryzyka (art. 105a ust. 4 Prawa bankowego). Ta podstawa nie zależy od Twojej zgody i ma własne ograniczenia celu i czasu.

Upływ dopuszczalnego okresu przetwarzania

Dane przetwarzane bez zgody na podstawie art. 105a ust. 3 mogą być przetwarzane nie dłużej niż 5 lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania (art. 105a ust. 5).

Ten sam przepis przewiduje okres do 12 lat dla danych przetwarzanych na potrzeby metod wewnętrznych oceny ryzyka (art. 105a ust. 4 i 5). Okres ten dotyczy wyłącznie tego odrębnego celu. Nie oznacza, że negatywny wpis jest przez 12 lat brany pod uwagę w każdej ocenie zdolności kredytowej.

Nie oznacza to, że każdy wpis starszy niż 5 lat jest nieprawidłowy. Trzeba ustalić, od kiedy liczy się okres, na jakiej podstawie i w jakim celu dane są przetwarzane.

Opisane zasady wynikają z Prawa bankowego. Do danych przekazywanych do BIK przez SKOK-i i firmy pożyczkowe mogą mieć zastosowanie także inne przepisy, m.in. ustawa o kredycie konsumenckim, dlatego podstawę przetwarzania ocenia się dla każdego wierzyciela osobno.

Co zrobić, gdy wpis zawiera nieprawdziwe dane?

Najczęstsze nieprawidłowości to:

błędna kwota zobowiązania lub zadłużenia,
błędne daty, np. zawarcia umowy, spłaty lub wygaśnięcia zobowiązania,
nieaktualny status, np. spłacone zobowiązanie widoczne jako aktywne lub zaległe,
opóźnienie, które nie wystąpiło, albo zawyżony okres opóźnienia,
zobowiązanie przypisane do niewłaściwej osoby lub takie, którego nie zaciągałeś.

W takich sytuacjach przysługuje prawo do sprostowania danych (art. 16 RODO). Żądanie kieruje się do instytucji, która przekazała dane do BIK — to ona odpowiada za ich prawidłowość i aktualizuje je w BIK. Warto dołączyć dokumenty potwierdzające prawidłowy stan, np. potwierdzenia wpłat lub zaświadczenie o spłacie.

Kiedy wierzyciel może nadal przetwarzać negatywny wpis?

Żądanie usunięcia nie ma podstaw, gdy dane są prawdziwe i istnieje podstawa prawna do ich dalszego przetwarzania, w szczególności gdy:

zobowiązanie nadal trwa, a dane o jego przebiegu są prawdziwe,
po spłacie spełniono warunki z art. 105a ust. 3 Prawa bankowego, a okres przetwarzania jeszcze nie minął,
dane są przetwarzane na podstawie Twojej zgody, której nie odwołałeś,
wpis dotyczy rejestru innego niż BIK, np. BIG InfoMonitor, KRD czy ERIF — tymi rejestrami się nie zajmujemy.

Art. 105a ust. 3 Prawa bankowego określa warunki, w których instytucja może przetwarzać określone dane bez zgody osoby, której dotyczą. Samo spełnienie tych warunków nie oznacza obowiązku korzystania z tego uprawnienia przez pełny dopuszczalny okres. Można wystąpić do wierzyciela o indywidualną ocenę dalszego przetwarzania danych. Takie wystąpienie nie jest jednak równoznaczne z przysługującym klientowi prawem do usunięcia prawidłowego wpisu.

W takich przypadkach mówimy o tym otwarcie, zanim zlecisz jakiekolwiek działania.

Jak skierować wniosek do wierzyciela?

Sprawdź swoje dane. Wystąp o kopię danych z BIK na podstawie art. 15 RODO albo skorzystaj z płatnego Raportu BIK i ustal, która instytucja przekazała wpis (czym różnią się te dokumenty).
Zbierz dokumenty. Umowa, harmonogram, potwierdzenia wpłat, zaświadczenie o spłacie i korespondencja z wierzycielem, w tym ewentualne zawiadomienie o zamiarze przetwarzania danych.
Złóż żądanie do wierzyciela. Wskaż, które dane kwestionujesz i dlaczego: sprostowanie (art. 16 RODO), usunięcie (art. 17 RODO) lub sprzeciw (art. 21 RODO), jeśli ma zastosowanie. Zachowaj potwierdzenie wysłania.
Poczekaj na odpowiedź. Co do zasady wierzyciel ma na nią miesiąc; w uzasadnionych przypadkach termin może zostać przedłużony o kolejne dwa miesiące, o czym powinien Cię poinformować (art. 12 ust. 3 RODO).
W razie odmowy rozważ dalsze kroki. Możesz złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (art. 77 RODO) lub rozważyć drogę sądową. Wybór zależy od okoliczności sprawy.

Kiedy warto zamówić analizę wpisu w BIK?

Analiza ma sens, gdy nie wiesz, czy wpis jest błędny lub przetwarzany bez podstawy, gdy w BIK jest kilka wpisów od różnych wierzycieli albo gdy wierzyciel odmówił już korekty. Analizujemy informacje zawarte w dostarczonym raporcie BIK oraz dokumenty potrzebne do oceny sytuacji, w uzgodnionym zakresie, i sprawdzamy możliwe nieprawidłowości oraz podstawy do dalszych działań.

Nie gwarantujemy usunięcia wpisu. Możliwość podjęcia skutecznych działań zależy od prawidłowości danych i podstaw prawnych ich przetwarzania. Więcej o usłudze przeczytasz na stronie czyszczenie BIK, a o kosztach w cenniku analizy BIK.

Chcesz, żebyśmy sprawdzili Twój wpis?

Wyślij bezpłatne zgłoszenie

Najczęstsze pytania

Czy wpis znika z BIK automatycznie po spłacie kredytu?

Nie zawsze. Sam fakt spłaty zobowiązania nie oznacza automatycznego usunięcia danych. To, czy mogą być dalej przetwarzane, zależy od podstawy prawnej i okoliczności sprawy.

Czy można usunąć błędny wpis w BIK?

Jeżeli dane są nieprawidłowe, można żądać ich sprostowania. W zależności od podstawy przetwarzania i rodzaju naruszenia możliwe może być również żądanie usunięcia danych.

Kto odpowiada za aktualizację danych w BIK?

Za prawidłowość danych przekazywanych do BIK odpowiada instytucja, która je przekazuje. Dlatego żądanie korekty kieruje się przede wszystkim do odpowiedniego wierzyciela.

Czy firma może zagwarantować usunięcie negatywnego wpisu?

Nie. Możliwość korekty lub usunięcia danych zależy od konkretnych okoliczności i przepisów. Analiza dokumentów pozwala ocenić, czy istnieją podstawy do podjęcia działań.

Kiedy można usunąć wpis z BIK?